Notes on उक्ति/ कथन | Grade 11 > Nepali > खाद्य सङ्कटर र जैविक विविधता | KULLABS.COM

उक्ति/ कथन

  • Note
  • Things to remember

उक्ति/ कथन

उक्ति भनेको भनाइ हो| आफ्नो मनमा लागेका कुरालाई बोलेर वा लेखेर अभिव्यक्त गर्ने तरिकालाई उक्ति भनिन्छ| उक्तिलाई कथन पनि भनिन्छ| प्रकृतिका आधारमा कथन् दुई प्रकारका हुन्छन्|

प्रत्यक्ष उक्ति

वक्ताको भनाइलाई जस्ताको तस्तै उतार्दा वा अभिव्यक्त गर्दाको कथन प्रत्यक्ष कथन हो| अथवा कसैको भनाइलाई उसकै शब्दमा प्रस्तुत गर्नुलाई प्रत्यक्ष कथन भनिन्छ|
उदाहरण: हरिले भन्यो, “म पोखरा गएँ|”

अप्रत्यक्ष उक्ति

वक्ताको भनाइलाई जस्ताको तस्तै उतार नगरी आशय वा अभिप्राय नबिग्रने गरि प्रस्तोताले अभिव्यक्त गरिदिने तरिका अप्रत्यक्ष कथन हो| कसैले भनेको कुरालाई उसकै शब्दमा अभिव्यक्त नगरी आफ्नो भाषा शैलीमा व्यक्त गर्ने अभिव्यक्तिको तरिकालाई अप्रत्यक्ष कथन भनिन्छ|
उदाहरण: हरिले पानी खान्छु भन्यो|

उक्ति परिवर्तन

प्रत्यक्ष कथनलाई अप्रत्यक्ष कथन र अप्रत्यक्ष कथनलाई प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्ने प्रक्रियालाई उक्ति परिवर्तन भनिन्छ| एक किसिमको उक्तिलाई अर्को किसिमको उक्तिमा बदल्नु नै उक्ति परिवर्तन हो|

प्रत्यक्ष कथनलाई अप्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया

  • कथन अंशमा लागेको उद्दहरण चिन्ह तथा सोही अंशको अघि वा पश्च भागमा लागेको अल्पविराम चिन्ह हटाउने|
  • कथयिता अंश र कथन अंशको विचमा संयोजक गर्दा के भने, कसो भने, भने, भनेर जस्ता योजकको प्रयोग गर्ने कथयिता अंशको क्रियापदलाई कथन अंशको भाव वा अभिप्राय अनुसार बताउनु, ठान्नु, मान्नु, सोध्नु, दर्साउनु, अह्याउनु, अनुरोध गर्नु, जनाउनु, औल्याउनु, स्पष्ट पार्नु, व्यक्त गर्नु, स्वीकार्नु, आशा गर्नु, प्रश्न गर्नु, कुरा गर्नु जस्ता क्रियाका रुपावालीको प्रयोग गर्ने
  • कथन अंशमा आएका कालवाची क्रियायोगीलाई कथयिता अंशअनुसार आवश्यक परिवर्तन गर्ने
  • कथन अंशको लिङ्ग, वचन, पुरुष, आदरका आधारमा क्रियापद राख्ने
  • कथन अंशको सम्बोधनलाई कथयिता अंशको कर्म बनाउने

उदाहरण:
आमाले भन्नु भयो, “मामा आउँदै हुनु हुनुहुन्छ|
\(\rightarrow\) आमाले मामा आउँदै गरेको कुरा भन्नु भयो|



  • उक्ति भनेको भनाइ हो| आफ्नो मनमा लागेका कुरालाई बोलेर वा लेखेर अभिव्यक्त गर्ने तरिकालाई उक्ति भनिन्छ|
  • वक्ताको भनाइलाई जस्ताको तस्तै उतार्दा वा अभिव्यक्त गर्दाको कथन प्रत्यक्ष कथन हो|
  • वक्ताको भनाइलाई जस्ताको तस्तै उतार नगरी आशय वा अभिप्राय नबिग्रने गरि प्रस्तोताले अभिव्यक्त गरिदिने तरिका अप्रत्यक्ष कथन हो|
  • प्रत्यक्ष कथनलाई अप्रत्यक्ष कथन र अप्रत्यक्ष कथनलाई प्रत्यक्ष कथनमा परिवर्तन गर्ने प्रक्रियालाई उक्ति परिवर्तन भनिन्छ|

 

.

Very Short Questions

0%

ASK ANY QUESTION ON उक्ति/ कथन

No discussion on this note yet. Be first to comment on this note